Home / ACT

ACT

Acceptatie and Commitment Therapy (ACT) is een nieuwe vorm van gedragstherapie die je kan helpen om op een handige manier om te gaan met je problemen, zodat je hier niet steeds in vastloopt en je je zo kunt blijven bezig houden met de meer waardevolle dingen in je leven.

ACT bestaat uit twee kernonderdelen: Acceptatie & Commitment.

Bij het Acceptatie onderdeel leer je op een handige manier om te gaan met je persoonlijke obstakels. Je leert hier ruimte maken voor vervelende gevoelens , afstand nemen van moeilijke gedachten, op een andere manier naar jezelf kijken, en tenslotte je aandacht te richten op het hier en nu. Met deze vaardigheden zul je merken dat je niet meer zo snel vastloopt in je obstakels.

Het Commitment onderdeel richt zich op het weer opnieuw gaan investeren in jezelf. Je begint met stilstaan bij wat jij echt belangrijk vindt in het leven, waarna je weer concreet gaat investeren in de dingen die er echt toe doen. Deze twee kernonderdelen samen zorgen ervoor dat je persoonlijke veerkracht ontwikkelt, waardoor je je niet tegen laat houden door obstakels om de dingen te doen die jij belangrijk vindt! Je wordt Psychologisch Flexibel.

Het belangrijkste onderscheid met cognitieve gedragstherapie is dat deze zich richt op symptoomverlichting door verandering van de inhoud van gedachten. ACT zich richt zich op het veranderen van de relatie die een cliënt heeft met zijn gedachten, dus het veranderen van de functie van deze gedachten.

ACT is een bewezen effectieve therapie voor verschillende problemen, waaronder angst, depressie en lichamelijke ongemakken. Echter, ACT is niet alleen bruikbaar als je problemen hebt, je kunt het ook gebruiken om je kwaliteit van leven te verhogen en je persoonlijke veerkracht te vergroten. Het theoretisch fundament is samen te vatten in de ‘hexaflex’. Dit figuur laat een zestal processen zien, die allemaal met elkaar samenhangen en kunnen leiden tot psychologische inflexibiliteit of  tot psychologische flexibiliteit.

act
ACT Hexaflex

Acceptatie: Voelen, ruimte maken voor vervelende gevoelens.

Defusie: Denken, afstand nemen van moeilijke gedachten.

Zelf als context: Zelfbeeld, op een andere manier naar jezelf kijken.

Contact met het hier en nu: Aandacht leren richten op het hier en nu.

Waarden: Oriënteren, stilstaan bij wat jij echt belangrijk vindt.

Toegewijde handelen: Investeren in de dingen die jij belangrijk vindt.

Naarmate je meer psychologische flexibel bent, kun je gemakkelijker omgaan met tegenslagen in het leven. Wordt je minder in beslag genomen door je denken, ben je in staat om op basis wat er voor jou echt toe doet met de nodige toewijding in ACTie te komen. En dan lukt het je ook nog om je negatieve gevoelens te accepteren en kun je je goed richten op ervaringen in het hier en nu. ACT werkt veel met aandacht gerichte oefeningen, mindfulness oefeningen. Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van metaforen, de therapeutische relatie, ervaringsoefeningen en humor. ACT is interessant voor iedereen die aan psychologische flexibiliteit wil werken. Of je nu psychische klachten hebt of niet, zelf hulpverlener bent of niet. ACT helpt je als je bewust wilt leven en meer uit het leven wilt halen dan je nu doet.

Hoe hoger de psychologische flexibiliteit, hoe minder kans op psychische klachten (en hoe lager, hoe groter het risico op klachten). Je gaat er dus naar werken om psychologisch flexibeler te worden. Hoe doet je dat? Door te werken aan bovengenoemde 6 pijlers:

Contact met het hier en nu of piekeren:
Met je aandacht niet steeds in je hoofd zitten, bij het verleden of in de toekomst, maar bewust aanwezig zijn in het hier en nu. Door veel in je gedachten te zijn, kun je minder genieten of ervaren van het huidige moment. Wanneer je makkelijker contact maak met het huidige moment kan dit leiden tot corrigerende ervaringen waardoor bepaalde angstige situaties hun lading blijken te verliezen, doordat je de context beter waarneemt.

Je waarden kennen of het niet kennen van je waarden:
Persoonlijke waarden als een levenskompas, als richtlijn. Ofwel wat is voor jou in je leven echt belangrijk, wat is je persoonlijke leidraad op levensgebieden zoals relatie, gezin, familie, vriendschappen, gezondheid, werk, ontplooiing en je spiritualiteit.
Waarden vormen de rode draad in een ACT-therapie. Waarden gaan over vragen als: Waar wil je dat je leven om draait? Wat wil je écht, los van alle verwachtingen en druk van anderen? Wat voor persoon wil je zijn? Vaak zijn we het antwoord op deze vragen wat uit het oog verloren.

Toewijding aan je waarden of onwerkbare actie:
Toegewijde actie om ook echt iets te veranderen. Doen wat er te doen is, door waarden gestuurd. De waarden geven je leven richting. Dit klinkt gemakkelijker dan het is. Mensen praten liever over veranderingen dan dat ze ze ook echt doorvoeren. Dit vraagt commitment en moed.

Zelf als context of zelf als concept:
In de loop van je leven kan je soms sterk vergroeien met een bepaald zelfconcept. Hoe je ‘bedacht hebt te zijn’. Dit kan door allerlei gedachten ontstaan zijn, je bent gepest in je jeugd en ben daardoor gaan geloven dat je minderwaardig bent. Of je hebt altijd het idee gehad alles perfect te moeten doen voor je ouders. Een belangrijk onderdeel van ACT is je los leren maken van dit soort overtuigingen, niet werkende zelfconcepten. Je ‘drama’ leren zien. Dit doe je door het standpunt van de observeerder in jezelf op te zoeken en in te nemen. Dit is een ‘veilige plek’ van waaruit je alles kan observeren, waarnemen. Je verdringt je gevoelens en gedachten niet, maar je bent ze ook niet meer. Contact maken met je observerende zelf geeft je meer keuzevrijheid: je kiest zelf hoe je wilt reageren op moeilijke gevoelens of in een moeilijke situatie.

Defusie of fusie:
Een reden waarom het kan gebeuren dat je niet in staat bent op basis van je waarden in actie te komen is doordat je verstrikt bent, gefuseerd bent met negatieve gedachten. Ondermijnende gedachten zoals: niemand vindt me aardig, ik ben een loser, ik ben het niet waard, ik krijg een paniekaanval, belemmeren je om dat te doen wat waardevol voor je is. Jezelf los maken van je gedachten. Een gezonde afstand tot gedachten nemen. Leren dat je gedachten minder van invloed laten zijn op je handelen. ACT doet dat via oefeningen waarbij je je bewust wordt dat je iets kunt denken in plaats van het te zijn. Bijvoorbeeld: ‘Ik merk op dat ik denk dat ik het niet kan’, in plaats van: ‘Ik kan het niet’. Met andere woorden: inzichtelijk krijgen dat je iets kunt denken, zonder dat het betekent dat je zo bent.

Acceptatie of vermijding:
Ruimte maken voor emoties, gedachten, verlangens, impulsen. Ze toestaan dat ze er zijn i.p.v. ze te verdringen of te vermijden. Een groot deel van psychisch lijden wordt niet zozeer veroorzaakt door de primaire angst of het verdriet voor iets, maar de manier waarop we hierop reageren. Hoe meer we proberen emotionele pijn weg te drukken (tv kijken, shoppen, eten, alcohol- of drugsgebruik) des te meer de emotionele spanning op de langere duur oploopt. We proberen binnen het onderdeel acceptatie aandacht te geven aan die negatieve gevoelens door ze nader te onderzoeken in plaats van ze te verdringen of vermijden.

ACT-vaardigheden neem je mee voor de rest van je leven. Het leven is namelijk geen feest. Dat is wel wat we misschien willen, maar de realiteit is dat het leven bestaat uit polariteiten. Enerzijds zijn er de dingen die we zelf tot stand brengen en anderzijds zijn er dingen die ons overkomen en die zijn niet allemaal leuk. Daar hebben we echter geen controle over. Wat we wel hebben is de mogelijkheid om zelf te kiezen hoe we daar mee omgaan. Daarbij zullen we de ‘minder mooie dingen’ van het leven moeten leren accepteren. ACT helpt om de juiste keuzes te maken om van psychologische inflexibiliteit naar psychologische flexibiliteit te bewegen.

Individueel is de waarde van werken met ACT dat het onbewuste, verborgen processen laat zien van jou en ‘dwingt’ je tot eerlijk kijken naar jezelf en je handvaten krijgt aangereikt om hier flexibel mee om te gaan.

 

 

Top